Rotterdam in tweeën: Zuid en West strijden om de stad

Aankomende zondag is het weer zover. Sparta steekt de Maas over om aan te treden in de eerste stadsderby van het jaar. Ditmaal vormt De Kuip het decor, waar Feyenoord zich kan én moet herpakken tegen de Kasteelheren uit Rotterdam-West.

De rivaliteit tussen Sparta en Feyenoord ontstond ruim een eeuw geleden en woedt tot ver buiten het stadion voort. Het is een clash tussen de hogere en de lagere klassen, de burgerij tegen de havenarbeiders, West tegen Zuid.

Een elitair randje
Sparta werd op 1 april 1888 opgericht als cricketvereniging in de achtertuin van de familie Harteveld. In datzelfde jaar kreeg een van de cricketspelers een voetbal cadeau en al snel waagden ook de Spartanen hun eerste stappen op het voetbalveld. Daarmee behoort de club uit Rotterdam-West tot de oudste clubs van Nederland. Toch bleef Sparta lange tijd een vereniging voor de gegoede middenklasse, waar een strikte ballotageprocedure bepaalde wie lid mocht worden. 

De club van het volk
Het contrast tussen Zuid en West werd steeds zichtbaarder na de oprichting van Feyenoord op 19 juli 1908. Aan de Kromme Zandweg was iedereen welkom. Feyenoord groeide uit tot de belichaming van de hardwerkende Rotterdammer, met de bekende 'niet lullen maar poetsen'-mentaliteit. De club van het volk. 

Een onofficiële stadsderby
Op 22 mei 1921 werd de eerste stadsderby tussen Sparta en Feyenoord gespeeld. In dat jaar promoveerde Feyenoord naar de hoogste voetbalcompetitie, terwijl Sparta juist degradeerde. Een officiële competitieclash was daardoor nog niet mogelijk, maar de Zuiderlingen wilden koste wat kost laten zien wie zich de club van Rotterdam mocht noemen. Feyenoord won de wedstrijd met 2-4. Doelpunten van Kees Pijl en Adriaan Koonings legden de basis voor een rivaliteit die tot op de dag van vandaag voortleeft. 

Een rijkere geschiedenis
De wortels van Sparta in het cricket zijn nog altijd terug te zien in de prijzenkast. Waar de Spartanen nog met één been in het cricket stonden, zette Feyenoord de toon in de Rotterdamse voetballerij.

In 1924 behaalde Feyenoord aan de Kromme Zandweg zijn eerste landskampioenschap. In de jaren dertig volgden nog vier titels. Na de Tweede Wereldoorlog was Sparta even de club van Rotterdam en kroonden het zich in 1953 en 1956 tot landskampioen. Toch duurde het niet lang voor Feyenoord weer de gedoodverfde favoriet was. 

Meer dan voetbal
De band tussen Feyenoord en Sparta reikte verder dan voetbal alleen. In 1998 fuseerden de gelijknamige honk- en softbalclub tot HSV Sparta/Feyenoord. De club speelde in het Rood-Wit van Feyenoord en Sparta. Lang hield de fusie echter geen stand. Na een financieel debacle werd de club noodgedwongen opgeheven.

De uittrap van Eddy Treijtel 
Laten we weer terugkeren naar wat echt belangrijk is: voetbal. In de affiches tussen Sparta - Feyenoord worden niet alleen doelpunten gescoord. Herinnert u zich de hoge uittrap van Eddy Treijtel op 15 november 1970? Met een kanonskogel van Treijtel werd op grote hoogte een meeuw geraakt, die vervolgens neerstortte op het veld van Het Kasteel.

Zowel Feyenoord als Sparta beweren de meeuw opgezet te hebben in het clubmuseum, wie de échte meeuw heeft, blijft een mysterie. Treijtel vertelde in 2021 aan NPO Radio 1: ”Nadat ik de meeuw uit de lucht schoot, heeft Hans Eijkenbroek de meeuw naast het veld gelegd. Vervolgens heeft een fan uit Dordrecht de meeuw mee naar huis genomen en hem laten opzetten. Na een halfjaar heeft de fan hem aangeboden aan mij, zodat ik hem op mijn schoorsteen kon zetten.” Toen hij dat aan zijn vrouw vertelde, zag hij zijn droom langzaamaan vervagen. Zijn vrouw zei: “Die komt hier niet in huis.” En dus werd de meeuw geschonken aan het Feyenoord Museum. 

Een verdwenen traditie
In het seizoen 2009-10 degradeerde Sparta uit de Eredivisie. Hierdoor kon de échte Rotterdamse derby niet meer worden gespeeld. In de periode die volgde, stonden beide clubs tweemaal tegenover elkaar. Op 5 januari 2011 ontmoetten Feyenoord en Sparta elkaar in Rotterdam-West tijdens een eenmalige herleving van de Zilveren Bal, een inmiddels verdwenen toernooi. De opbrengst kwam ten goede aan de jeugdopleidingen van de Rotterdamse clubs. 

Op 24 maart 2016 volgde nog een benefietwedstrijd voor de Hartstichting. Feyenoord won beide duels. Pas in het seizoen 2016-17 keerde Sparta terug op het hoogste niveau.

Zoete revanche
Op 5 maart 2017 was er na zes jaar weer een officiële stadsderby. Al na 47 seconden besliste Mathias Pogba het duel met de enige treffer van de wedstrijd. Een seizoen later nam Feyenoord overtuigend revanche op Sparta met de grootste overwinning in de derbygeschiedenis: 0-7. Tonny Vilhena opende de score van grote afstand, gevolgd door doelpunten van debutant Dylan Vente, Jeremiah St. Juste, opnieuw Tonny Vilhena, Renato Tapia, Steven Berghuis en Bilal Başaçikoğlu 

De vorige editie
De meest recente editie vond plaats op 31 augustus 2025. Op het Kasteel was Feyenoord heer en meester en werd Sparta met 0-4 verslagen. Achtereenvolgens vonden Jordan Bos, Ayase Ueda (tweemaal) en Quinten Timber het net. Vooral de openingstreffer van Bos was er een van grote schoonheid. De bal kwam na een corner voor zijn voeten, waarna hij geen moment twijfelde en verwoestend uithaalde.

Verbazingwekkende statistieken
Historisch gezien is Feyenoord de bovenliggende partij. Van de 156 onderlinge duels won de Stadionclub er 94, eindigen er 32 in een gelijkspel en gingen er 30 verloren. In De Kuip komt dat neer op gemiddeld 2,1 punt per wedstrijd. Wanneer we De Maas oversteken, is het verschil iets kleiner. In Rotterdam-West pakte de Trots van Zuid 1,9 punt per duel. De laatste zege van Sparta in Rotterdam-Zuid dateert inmiddels uit het jaar 2000. Op basis van de cijfers en geschiedenis is Feyenoord dan ook de gedoodverfde favoriet.

De club van Rotterdam
Het is geen geheim dat de Spangenaren zich profileren als 'de club van Rotterdam'. Voor Sparta is het dé wedstrijd van het jaar. Voor Feyenoord doorgaans een duel tegen een middenmoter. De Spartanen staan echter na achttien speelrondes op een knappe achtste plaats met 26 punten en koersen daarmee af op Europees voetbal. Het verschil met de nummers, negen, tien en elf is echter minimaal, waardoor het na dit weekend snel kan omslaan.

Aankomende zondag geeft Danny Makkelie om 16:45 uur het eerste fluitsignaal in de clash tussen Feyenoord en Sparta. Kan Feyenoord zich revancheren met drie punten tegen stadsgenoot Sparta?