Zo kan Feyenoord N.E.C. verslaan

Zondagmiddag speelt Feyenoord een sleutelwedstrijd in de strijd om plek 2. In de Goffert mag het om 14:30 aantreden tegen het N.E.C. van Dick Schreuder, dat verrassend de derde plek bezet en de Rotterdammers tot op één punt genaderd is. Bij verlies moet Feyenoord de Nijmegenaren voor zich dulden op de ranglijst slinkt de voorsprong op FC Twente tot slechts één punt. 

N.E.C. speelt dit seizoen fris en zeer aanvallend voetbal. De ploeg van trainer ‘Dickie Takka’ kwam al tien keer vaker tot scoren dan Feyenoord: 71 keer in 29 wedstrijden. Dat is een gemiddelde van liefst 2,45 doelpunten per wedstrijd. In 23 van die wedstrijden wist N.E.C. twee of meer goals te maken. Slechts vijf keer bleef het op één doelpunt steken. En alleen in de uitwedstrijd tegen FC Utrecht kwam N.E.C. niet tot scoren, mede omdat aanvoerder Tjaronn Chery in de slotfase van die wedstrijd een makkelijk gegeven penalty miste.

Sterk in grote wedstrijden 
Vooral in de topwedstrijden liet de huidige nummer drie zich uitstekend zien. Het kwam tot 15 punten in 8 van deze topwedstrijden. Alleen het oppermachtige PSV kan betere rapportcijfers overleggen met 19 punten. In die 8 wedstrijden scoorde N.E.C. 21 doelpunten, een gemiddelde van meer dan 2,6 per wedstrijd. Feyenoord wist in 8 onderlinge ontmoetingen met de top-6 geen enkele overwinning te boeken. Alleen uit tegen AZ en thuis tegen Ajax en FC Twente wist het een punt veilig te stellen, tegen Twente overigens zeer tegen de verhouding in. De club uit Rotterdam scoorde slechts 9 keer, en kreeg er niet minder dan 19 om de oren.

Maar hoe flikken ze dat nou? Met de achtste begroting van de VriendenLoterij Eredivisie, en een selectie met weliswaar prima spelers, maar die toch ook niet overloopt van kwaliteit. Want in normale tijden, en afgezien van blessures, zouden er toch niet meer dan één of misschien twee spelers van de club uit Nijmegen in de basis bij Feyenoord mogen starten.

Een typische speelstijl
N.E.C. speelt in een 3-4-3-formatie, maar met een aanvallende invulling. Heel concreet: de wingbacks in het elftal van Schreuder (doorgaans Ouissa en Onal) zijn van huis uit buitenspelers. De ploeg speelt doorgaans over het hele veld één-tegen-één en zet vaak hoog en agressief druk. Dat roerganger Bryan Linssen een meester is in het creëren van hoge druk, wisten we in Rotterdam natuurlijk al. Daarmee lukt het N.E.C. vaak druk op de verdediging te krijgen, en daarmee fouten of de lange bal af te dwingen. Daarbij valt ook op dat de ploeg erg sterk is in het winnen van tweede ballen.

Andere elementen die typisch zijn voor dit N.E.C. is dat veel spelers continu doorbewegen, zowel vanuit het middenveld als vanuit de laatste linie. Dit basisprincipe leidt ertoe dat het vaak met veel mensen in de buurt van het doel van de tegenstander komen. Zo zie je regelmatig een centrale verdediger kort op de rand van het doelgebied van de tegenstander opduiken. Massaal aanvallen dus. En met erg veel beweging, waarbij bijvoorbeeld de buitenspelers (Chery en Lebreton) wat meer aan de binnenkant spelen en vaak tussen de linies opduiken, in de zogenoemde halfspaces. De 3-4-3-formatie zie je dan ingevuld als een 3-4-2-1. De halfspaces zijn ruimtes die moeilijker te verdedigen zijn, omdat het voor niemand de natuurlijke zone is vanuit de startpositie, bij een viermansverdediging zoals Feyenoord normaal gesproken heeft. Het effectief verdedigen daarvan vraagt dus veel organisatie en communicatie. Want als een back naar binnen trekt of een centrale verdediger doordekt, ontstaan er weer ergens anders ruimtes. Waar N.E.C. ook weer goed gebruik van kan maken met de continu lopende mensen. Met lopende middenvelders heeft Feyenoord dit seizoen al veel problemen gehad.

De deksel en de neus
Feyenoord heeft in de thuiswedstrijd al kennisgemaakt met de kracht van de Nijmegenaren. Hoewel de thuisploeg destijds een sterke eerste helft afleverde, verzuimde het al voor rust uit te lopen. In de tweede helft kantelde het spelbeeld volledig en werd Feyenoord regelmatig overlopen. De pijnpunten? De bezoekers wisten verschillende keren een overtal in de zestien en zelfs voor het doel te creëren, maakten gebruik van slordig balverlies waarbij de restverdediging van Feyenoord niet goed stond, mochten zonder druk op de bal voorzetten afleveren en waren scherper in de afronding voor het doel.

Een laatste aspect dat het vermelden waard is, is dat N.E.C. dit jaar bijzonder fit is gebleken. Het spel vraagt een zeer hoge intensiteit, en het lukt ze over het algemeen dat lang op te brengen. En jaloersmakend: de selectie van de ploeg uit Nijmegen kent op dit moment geen enkele geblesseerde. Nul. Een pijnlijk schril contrast met de situatie bij Feyenoord, waar trainer Robin van Persie genoodzaakt was om zelf bij te springen bij een oefenpartijtje op de training. Van de basiself waarmee Feyenoord het eerdere treffen startte, zullen in elk geval Bart Nieuwkoop, Gijs Smal, Quinten Timber, Sem Steijn en Leo Sauer niet aan de aftrap staan zondag. Anel Ahmedhodžić, Luciano Valente en Anis Hadj Moussa zijn vraagtekens.

Waar N.E.C. kwetsbaar is
Hoe knap de prestaties van N.E.C. dit seizoen ook zijn, de ploeg is ook kwetsbaar. Het kreeg in 29 wedstrijden bijvoorbeeld ook 47 tegendoelpunten, 7 meer dan Feyenoord. Verder verloor het relatief veel punten tegen ploegen uit de onderste regionen of in elk geval onder de top-6. Zo wist FC Utrecht twee keer te winnen van N.E.C., thuis met 1-0 en met 1-3 in Nijmegen, en won het Fortuna Sittard van Danny Buijs twee keer met 2-3. Ook haalde N.E.C. tegen bijvoorbeeld Heerenveen maar één punt in de twee ontmoetingen. Positief geformuleerd: er liggen ook zeker kansen.

Wat kan Feyenoord leren van de ploegen die de tegenstander van zondag succesvol bestreden hebben? Verdedigend laten deze ploegen grotendeels eenzelfde beeld zien: drukte in de zestien. Zo speelde Utrecht beide wedstrijden eigenlijk hetzelfde, namelijk verdedigend in een 5-4-1-structuur. De twee backs vangen daarbij de wingbacks van N.E.C. op, zodat ze makkelijker druk op de bal kunnen geven en zo de kans op een gevaarlijke voorzet kunnen verkleinen. En als die voorzet er dan toch komt, dan heb je sowieso een extra verdediger voor het doel, omdat er drie centrale verdedigers rondlopen. Ook zal de back aan de andere kant dan naar binnen komen. De twee controleurs op het middenveld spelen dan vlak voor de laatste lijn, geflankeerd door de twee buitenspelers die lager op het veld komen. Die vier moeten druk op de bal geven en lopende mensen opvangen. 

Past Feyenoord zich aan met een nieuwe formatie?
Concreet kan Feyenoord dit invullen door met een extra centrale verdediger aan te treden, bijvoorbeeld Thijs Kraaijeveld naast Tsuyoshi Watanabe en Ahmedhodžić. De backs, waarschijnlijk Mats Deijl en Jordan Bos, kunnen dan als wingback fungeren. Als Valente niet fit is, zullen Jakub Moder en Oussama Targhalline de controleurs zijn. Waarbij de buitenspelers nadrukkelijk ook een rol krijgen in het opvangen van de naar voren stormende Nijmegenaren. In de persconferentie van vrijdag hintte trainer Robin van Persie nadrukkelijk op een aanpassing op meer dan slechts details in zijn basisformatie. Het lijkt gezien de matige resultaten in topwedstrijden geen slecht idee om eens te kijken welk gameplan tegen N.E.C. succesvol is geweest.

Maar ook aanvallend is er wat te halen. N.E.C. is in elk geval op een aantal punten kwetsbaar gebleken. Ten eerste zijn de wingbacks - zoals je hiervoor al las - primair buitenspelers. Dat zorgt voor veel dreiging, intensiteit en creativiteit in de aanval, maar het zijn zeker niet de grootste verdedigende talenten. Zo zou vooral Bos voor gevaar moeten kunnen zorgen door ofwel in de buitenbaan, of in de linker halfspace op te duiken. Ten tweede heeft de tomeloze aanvalsdrift ook een prijs: N.E.C. heeft vaak minder mensen achter de bal. Vooral FC Utrecht wist dit subliem uit te buiten. Vanuit de omschakeling wist het verschillende keren met drie snelle passes een rappe aanvaller voor de keeper te zetten. Vooral in het laatste treffen, waarin Utrecht drie keer scoorde, had de score nog veel hoger uit kunnen vallen. Ook de centrale verdedigers, die vaak één-tegen-één staan met grote ruimtes in de rug, zijn verdedigend kwetsbaar en missen simpelweg de snelheid om een goed uitgevoerde counter onschadelijk te maken.

Advocaat-pragmatisme
We verwachten dat Van Persie het Utrecht-recept gaat gebruiken om tot een resultaat te komen. Dat zal in elk geval pragmaticus Dick Advocaat hem waarschijnlijk ook influisteren. Die is immers nooit vies geweest van lekker compact spelen. De trainer van Feyenoord is overigens niet te benijden met het grote aantal blessures, waardoor het al bijna een uitdaging is om überhaupt elf fitte mannen het veld in te sturen.

Het succes van Feyenoord zal in elk geval mede afhangen van de scherpte voor het doel. Want ook al sta je compact en met veel mensen in de zestien: als je geen druk op de bal geeft, zoals we de afgelopen maanden te vaak gezien hebben, gaat het alsnog mis. Verder vraagt het effectief verdedigen van de continu lopende mensen veel afstemming en communicatie, wat een risico is met een elftal dat waarschijnlijk nog nooit samengespeeld heeft. En dan mogelijk ook nog in een nieuwe formatie. Tot slot zal de kwaliteit aan de bal bepalend zijn. Feyenoord zal moeten voorkomen de bal onnodig te verspelen op gevaarlijke plekken, want dan kan N.E.C. er zeer snel en met veel mensen uitkomen. Ook dit aspect is in de afgelopen maanden veelvuldig misgegaan, wat ook aan het broze vertrouwen kan liggen.

Leo Sauer een groot gemis
Aanvallend zal Feyenoord met name Leo Sauer missen. Als Feyenoord de FC Utrecht succesformule omarmt, dan heeft het snelle doelgerichte mensen voorin nodig. Ueda, Hadj Moussa en Raheem Sterling hebben die snelheid niet (meer). Een voordeel is dat de centralen bij N.E.C. ook niet tot de snelsten behoren. Ook de zuiverheid in de passing is hierin cruciaal. Wat dat betreft is de gevreesde afwezigheid van Valente problematisch. Hij is bij uitstek een speler die snel een splijtende pass kan geven.

Feyenoord moet zich dus zeker wapenen tegen de opvallende speelstijl van de tegenstander van zondag. De kwaliteit aan de bal, de organisatie en scherpte zonder bal, en de fitheid van de gemankeerde selectie gaan bepalen wie zich aan het einde van het weekend de nummer twee van de competitie mag noemen. En zoals in elke topwedstrijd geldt: een beetje geluk kan ook geen kwaad. 

Hup Feyenoord!