Alles klopte, tot het stopte: zo begon Feyenoord te werken in het Slot-tijdperk
Feyenoord is in crisis en de buitenwacht roert zich. Terugkerende opmerking is hoe het zover heeft kunnen komen dat er van het Slot-tijdperk nog zo weinig valt terug te zien. Maar wat betekent dat nou precies?
The Athletic maakte een jaar geleden een uitgebreide reconstructie van de organisatorische veranderingen die Feyenoord doormaakte onder Arne Slot. Over het neerzetten van een duidelijke visie, spelersbegeleiding, aan- en verkoopbeleid, scouting, trainingsmethoden en elke dag willen verbeteren.
Lees en bewonder. De blauwdruk is er nog en wordt door de Engelse krant tot in details omschreven.
Slot-tijdperk
“In een gang van het trainingscomplex van Feyenoord staan hoofdtrainer Arne Slot en algemeen directeur Dennis te Kloese naast elkaar, poserend voor het rood-witte clublogo.
Het is vrijdag 26 mei, laat in de middag, en het einde van een zenuwslopende week waarvan velen vermoedden dat die heel anders zou aflopen voor de kersverse Nederlandse kampioen.
De 44-jarige Slot leidde Feyenoord naar hun eerste Eredivisie-titel sinds 2017 en pas hun tweede sinds 1999. Daarmee werd hij een van de meest gewilde trainers in het Europese voetbal. Slot kwam in de zomer van 2021 naar Feyenoord en in zijn eerste seizoen eindigde de ploeg als derde, maar bereikte wel de finale van de Europa Conference League, waar ze verloren van AS Roma onder leiding van José Mourinho. Dit seizoen won Feyenoord de Nederlandse titel en bereikte de kwartfinale van de prestigieuzere Europa League. Vóór Slots aanstelling was de club sinds 2015 niet verder gekomen dan de groepsfase van een Europese competitie.”
Herkenbare speelstijl
“Het zijn niet alleen de resultaten die geïnteresseerden aantrekken; het is een speelstijl die lijkt op die van de meest succesvolle en aantrekkelijke teams van 2023, zoals Napoli, Manchester City en Arsenal. Slots team is comfortabel in balbezit, ze spelen intens met en zonder bal, ze zoeken naar overtalssituaties om tegenstanders te destabiliseren, ze laten backs oprukken naar het centrale middenveld en ze rekruteren vleugelspelers die met lef en overtuiging één-tegen-één gaan. "Er zijn niet veel coaches van mijn leeftijd die niet geïnspireerd zijn door (de coach van Manchester City) Pep Guardiola of zijn Barcelona," zegt Slot.
De reputatie van Slot is niet alleen versterkt door de speelstijl, maar ook door de leeftijdsopbouw van zijn selectie en zijn flexibiliteit. Afgelopen zomer verkocht de club een aantal van hun grootste spelers: Luis Sinisterra vertrok voor €25 miljoen (£21,5 miljoen) naar Leeds, Marcos Senesi en Tyrell Malacia gingen voor respectievelijk €15 miljoen naar Bournemouth en Manchester United, en Fredrik Aursnes sloot zich voor €13 miljoen aan bij Benfica. Slot verloor ook belangrijke huurspelers, zoals Reiss Nelson, die terugkeerde naar Arsenal, en Guus Til, die op huurbasis van Spartak Moskou speelde en vervolgens naar PSV vertrok. Hierdoor was de selectie van Feyenoord dringend aan een grondige reorganisatie toe en verloor hij de vier spelers die in het voorgaande seizoen meer dan tien doelpunten hadden gemaakt. Slechts vier van de elf spelers die in de verloren Conference League-finale tegen AS Roma in de basis stonden, zijn nog steeds bij de club.
Feyenoord ontving ongeveer €70 miljoen aan transfergelden en streeft ernaar om, in het kader van de duurzaamheidsdoelstellingen van de club, zo'n 40 procent van deze inkomsten te herinvesteren. De club contracteerde twaalf spelers definitief, geen van allen ouder dan 24 jaar, hoewel ze Oussama Idrissi (27) en Jacob Rasmussen (26) respectievelijk van Sevilla en Fiorentina huurden.
In totaal gaven ze iets meer dan € 30 miljoen uit, wat betekende dat de club een aanzienlijk positief netto-uitgavenresultaat boekte en de gemiddelde leeftijd van de selectie terugbracht tot iets meer dan 23 jaar. Feyenoord boekte bovendien de langste ongeslagen reeks in de competitie van de zeven grootste Europese competities (25 wedstrijden) dit seizoen.”
Kijkje in de keuken
“Op een zonnige lentedag in Zuid-Nederland opende Feyenoord de deuren voor The Athletic. Tijdens vijf uur aan interviews kregen we een zeldzame inkijk in belangrijke afdelingen: de hoofdtrainer, de algemeen directeur, het medisch en sportwetenschappelijk team, de spelerszorgdeskundige en een topscout, terwijl ze uitlegden hoe ze samenwerken om succes te behalen.
Slot is cruciaal voor het geheel, en het was dan ook geen verrassing toen de Engelse Premier League-club Tottenham Hotspur aan het einde van dit seizoen een bod uitbracht op de hoofdtrainer. Slot had eerdere aanbiedingen van Leeds United en Crystal Palace afgewezen, maar het verhaal van Tottenham bleef de ronde doen. Sterker nog, halverwege vorige week vreesde Feyenoord dat ze hun trainer zouden verliezen.
Er werden noodplannen gemaakt en mogelijke vervangers geschetst. En toen, afgelopen donderdagochtend, bracht Slot een verklaring uit waarin hij zijn wens uitsprak om bij Feyenoord te blijven. In de Britse media verschenen berichten dat Feyenoord Slot te duur had gemaakt voor een transfer. Zijn contract bij de club bevatte deze zomer geen afkoopclausule – hoewel hij in de zomer van 2024 voor een vast bedrag van €5 miljoen had kunnen worden overgenomen – wat betekende dat Tottenham een aanzienlijk bedrag had moeten betalen. Zoals later bleek, tekende Slot slechts een paar uur voor onze ontmoeting zijn nieuwe contract, tot 2026, en werd de afkoopclausule geschrapt.
De algemeen directeur van de club, Te Kloese, zegt dat niemand van Tottenham rechtstreeks contact met hem heeft opgenomen en dat alle gesprekken via tussenpersonen verliepen. Hij schudt ook zijn hoofd als wordt gesuggereerd dat de vraagprijs te hoog was.
"Omstandigheden speelden ook een rol", zegt Te Kloese. “Familieomstandigheden, maar ook het feit dat Feyenoord in de Champions League speelt. Na de feestelijkheden rond de titelwinst – de taferelen vorige week in het stadhuis, hoeveel mensen er waren – de emotie die erbij kwam kijken, je krijgt het gevoel dat dit echt een grote club is. Als je alles in ogenschouw neemt, besef je dat wat je hier hebt helemaal niet zo slecht is.
“Met een mooi contract, een ondersteunende staf, mensen die allemaal het beste voor de club voor ogen hebben – dan is het niet makkelijk om iemand te overtuigen om daar weg te gaan. En ik denk dat hij op een gegeven moment, waarschijnlijk toen alles tot rust was gekomen, ook tot de conclusie is gekomen dat goed presteren hier hopelijk ook volgend jaar deuren zou openen. En het is geen geheim dat er veel interesse in hem is. Veel clubs houden hem in de gaten en hij staat hoog aangeschreven. Dus we zijn ook erg blij dat hij kan blijven, we beschouwen hem als een enorm talent en hij zal waarschijnlijk wel een kans krijgen (elders), maar we hopen dat die kans nog even wegblijft.”
Slot glimlacht: "We gaan in de Champions League spelen, iets wat ik als speler en als trainer nog nooit eerder heb gedaan. De club staat er echt goed voor. En ik wil langer aan dit project werken om te zien wat daaruit voortkomt, want je kunt na een of twee succesvolle seizoenen altijd ergens vertrekken, maar waar sta je dan uiteindelijk? Soms moet je dus ook koesteren wat je hebt. Er is meer in het leven en in het voetbal dan alleen het winnen van een prijs. Het gaat ook om de manier waarop je werkt. Je komt niet altijd terecht op een plek waar je zo kunt werken als wij hier en gelukkig kunt zijn, zowel professioneel als in je gezin."
Feyenoord is een van de meest gevestigde namen in het Europese voetbal. De club heeft inmiddels 16 landstitels op haar naam staan en was de eerste Nederlandse club die zowel de Europacup (in 1970) als de UEFA Cup (in 1974) won. Toch is succes de laatste tijd schaarser geworden. In 2010 kwam de club op de rand van een faillissement, dat alleen werd afgewend door de tussenkomst van een groep investeerders, de Vrienden van Feyenoord. De club stabiliseerde zich, maar Ajax en PSV domineerden het Nederlandse voetbal sinds 1999, met respectievelijk 10 en 9 landstitels.”
Sportsology
“Eind 2020 nodigde het bestuur van Feyenoord, dat op dat moment op zoek was naar externe investeringen en een nieuw stadionproject overwoog, de strategische adviesgroep Sportsology uit om de club te evalueren. Sportsology werd opgericht door Mike Forde, die eerder tussen 2007 en 2013 als directeur voetbalzaken bij Chelsea werkte. Daar ontmoette hij de Deense sportdirecteur Frank Arnesen, die in 2020 een vergelijkbare functie bij Feyenoord bekleedde.
Sportsology-consultant Matt Wade, inmiddels 29 jaar oud, kwam bij de club werken. Zijn eerste taak was luisteren, observeren en analyseren hoe de club haar werkwijze kon verbeteren. Voor de Nederlandse club was dat een gewaagde stap. Niet iedereen in de voetbalwereld staat immers open voor consultants die binnenkomen en duidelijk maken waar het goed en fout gaat. Er kwamen problemen aan het licht. Het eerste elftal en de jeugdopleiding van Feyenoord opereerden erg onafhankelijk van elkaar. Wade legt uit: "We hadden twee geïsoleerde gebouwen met onafhankelijke afdelingen, zoals medische staf, prestatiebeoordeling, scouting en trainers; die communiceerden nauwelijks met elkaar."
Aanbevelingen
“De eerste aanbeveling was om de club te verenigen, zodat methoden en processen, of het nu tactisch, medisch, prestatiegericht of datagestuurd was, van de eerste elftallen (mannen en vrouwen) tot de jeugdopleiding zouden worden doorgevoerd. De verschillende afdelingen moesten met elkaar communiceren en elkaar ondersteunen om succesvol te zijn. Het zou bijvoorbeeld weinig zin hebben als medisch directeur Stijn Vandenbroucke best practices zou ontwikkelen die binnen de hele club zouden werken, als een hoofdtrainer vervolgens zijn eigen conditietrainer zou aanstellen die de zaken misschien wel heel anders bekijkt.
Daarnaast speelde de financiële realiteit een rol, want het leven als Nederlandse club, zelfs een bekende naam als Feyenoord, is enorm uitdagend. Voor het seizoen 2021-22 bedroegen de uitzendrechteninkomsten van de Nederlandse competitie minder dan €10 miljoen. Ter vergelijking: in hetzelfde seizoen ontving zelfs de hekkensluiter van de Premier League £100 miljoen aan uitzendrechten, wat de grote verschillen in media-inkomsten tussen Europese competities benadrukt.
De loonkosten van Feyenoord waren in het seizoen 2021-22 ongeveer een derde van die van Leeds United. Het verschil werd ook binnen Nederland enorm, omdat Ajax in 2022 een totale omzet van €189 miljoen behaalde, tegenover €87 miljoen voor Feyenoord. Tot op de dag van vandaag heeft Feyenoord nog nooit meer dan €8 miljoen uitgegeven aan een voetballer. Ter vergelijking: de duurste aankoop in de geschiedenis van Bournemouth was ruim drie keer zo duur.
De toegenomen exposure en uitzendrechten door deelname aan de Champions League verklaren deels hun voordeel. Wade en Arnesen identificeerden echter ook andere gebieden waar Feyenoord achterop was geraakt. In februari 2021 stelden ze het "Feyenoord Business Recruitment Plan" op, een document van 19 pagina's waarin de tekortkomingen van hun bestaande model werden beschreven en hoe dit hervormd kon worden.”
Scouting
“Het document zette Feyenoord tegenover hun directe Nederlandse rivalen Ajax en PSV. Uit het onderzoek bleek dat Feyenoord slechts één fulltime scout had die rechtstreeks rapporteerde aan de sportief directeur, vergeleken met acht tot twaalf fulltime scouts bij Ajax en PSV. Feyenoord maakte bovendien gebruik van minimale dataleveranciers, afgezien van platforms zoals WyScout en Scout7, en de club had geen data-analist in dienst om data te interpreteren of videopakketten van potentiële transferdoelwitten samen te stellen.
De audit bracht niet alleen tekortkomingen in middelen en personeel aan het licht, maar ook in de resultaten. De netto transferwinst van de club in de vijf jaar voorafgaand aan februari 2021 bedroeg slechts € 32,95 miljoen, vergeleken met € 188,9 miljoen bij PSV en € 211,9 miljoen bij Ajax. In die periode verkochten Ajax en PSV tien spelers voor bedragen boven de € 10 miljoen, terwijl Feyenoord er slechts drie verkocht. De analyse toonde ook aan dat Feyenoord in die vijf jaar slechts € 23,5 miljoen had verdiend aan spelers die niet uit de jeugdopleiding kwamen, terwijl Ajax en PSV € 120 miljoen verdienden. Dit maakte Wade en Arnesen duidelijk dat er een probleem was met de identificatie van spelers die voor het eerste elftal werden aangetrokken, de manier waarop ze werden ontwikkeld na hun komst bij de club, of beide.
Daarom besloot Feyenoord slimmer te werk te gaan. Wade zegt: "We waren het erover eens dat we jonge spelers nodig hebben en dat we ze moeten kunnen laten groeien, zodat ze een bijdrage kunnen leveren aan Feyenoord of dat we hun potentieel kunnen benutten, of beide."
Verandering
“Er stond verandering op komst. Dick Advocaat, een hoofdtrainer van in de zeventig die aan zijn 25e trainersbaan bezig was, verliet Feyenoord in de zomer van 2021. Feyenoord nam Slot in dienst, die op dat moment nog geen volledig seizoen als hoofdtrainer in de hoogste divisie had afgewerkt. In zijn eerste seizoen bij AZ Alkmaar, dat werd onderbroken door de COVID-19-pandemie, eindigde zijn team echter tweede achter Ajax, alleen op doelsaldo, toen het seizoen voortijdig werd beëindigd. Slot had een duidelijke tactische visie, maar zelfs hij erkent dat "als een trainer alleen maar over het proces praat, de resultaten in negen van de tien gevallen slecht zijn (op dat moment)".
Wade werd een vaste aanstelling als hoofd sportstrategie van de club. Arnesen vertrok in september 2022 vanwege ziekte, maar het was een voordeel dat CEO Te Kloese eerder als scout, technisch directeur en algemeen manager in Nederland, de VS en Mexico had gewerkt.”
Topsport
“Feyenoord spreekt veel over 'topsport', de Nederlandse term voor topprestaties, en onder leiding van Slot probeerden ze hun identiteit vorm te geven. Wade, Arnesen en Slot hadden talloze bijeenkomsten om Slots visie te begrijpen en te verwoorden. Een adviesbureau, Cognite, stelde een persoonlijkheidsprofiel van Slot op, terwijl Wade ook Slots staf interviewde.
Wade zegt: "Het ging erom te begrijpen hoe hij (Slot) te werk gaat, wat heel democratisch is, maar altijd met behoud van controle. Hij is een briljante communicator en overlegt graag, maar is tegelijkertijd ook helder. Hij is vrij voorzichtig, vrij introvert, maar zeer regelgericht en principieel, waardoor iedereen weet waar hij aan toe is. En hij is niet paranoïde, wat specialisten de ruimte geeft om te opereren."
In de Nederlandse Eredivisie is Santi Giménez dit seizoen de topscorer van Feyenoord. Hij werd pas in april 22 en dit seizoen was zijn eerste in het Europese voetbal. Feyenoord contracteerde Giménez afgelopen zomer voor €4 miljoen van de Mexicaanse topclub Cruz Azul. Hij was niet de enige speler die werd aangetrokken van een transfermarkt die cynici wellicht als secundair of zelfs tertiair zouden beschouwen voor een club die meedoet aan de Champions League. Feyenoord contracteerde ook vleugelspeler Igor Paixão van Coritiba, die het seizoen ervoor in de Braziliaanse tweede divisie had gespeeld, en Mats Wieffer van Excelsior, die het seizoen daarvoor in de Nederlandse tweede divisie had doorgebracht.
"Het is niet alsof we penicilline hebben ontdekt," grapt Christos Akkas, een van de belangrijkste scouts van Feyenoord.
“Met Paixao hadden we een jonge scout die gespecialiseerd is in de Zuid-Amerikaanse markt. Andere clubs hebben misschien wel vier scouts die zich richten op Latijns- en Zuid-Amerika. Onze scout volgt Brazilië, Argentinië, Uruguay, en ook delen van Colombia en Ecuador. We gaan niet achter de grote talenten van grote Braziliaanse clubs aan, zoals Vasco da Gama, die misschien wel naar Chelsea gaat, of de beste tiener van Fluminense die veel te duur is. Dus we beperken onze opties. Igor speelde in de Braziliaanse tweede divisie en het enige wat we met hem wilden testen, was of hij het aankon om voor een dominante ploeg te spelen. Vorig jaar was Coritiba een dominante ploeg in hun competitie. We zagen dus dat hij dat aankon, want de jongen presteerde gewoon boven verwachting en maakte er een enorm succes van.
"Misschien visten we wel in markten waar niemand zulke goede spelers verwacht. Maar kijk eens wat Julio Enciso nu doet, afkomstig uit Paraguay, bij Brighton. We kenden Enciso al en hadden regelmatig contact met zijn zaakwaarnemer. Hij vond het idee om hem hierheen te halen erg interessant." Maar toen de club zes, zeven, negen miljoen begon te vragen, werd het natuurlijk wel lastig voor ons.” Sterker nog, de uiteindelijke transfersom van Brighton – £9,5 miljoen – zou de duurste transfer in de geschiedenis van Feyenoord zijn geweest.”
Duidelijke visie
“Het scoutingsteam van Feyenoord wordt geholpen door Slots duidelijke visie. Akkas zegt: “De trainer is heel specifiek over hoe hij wil spelen. En de club heeft een aantal regels opgesteld. We halen bijvoorbeeld nooit een oudere of duurdere speler op dan degene die we vervangen. Zo kunnen we onze zoektocht verfijnen en binnen dat budget de meest geschikte speler vinden?”
Voorbeelden van dit model in actie zijn gemakkelijk te vinden bij Feyenoord. Neem bijvoorbeeld de situatie op het centrale middenveld. In Slots eerste zomer bij de club in 2021 kocht Feyenoord Fredrik Aursnes van de Noorse club Molde voor €450.000. De zomer daarop verkochten ze hem voor €13 miljoen. Ze vervingen de inmiddels 27-jarige Aursnes door de 23-jarige Wieffer, die het voorgaande seizoen in de Nederlandse Tweede Divisie bij Excelsior had gespeeld, voor een transfersom van minder dan €600.000. Hij is opgeroepen voor het Nederlands elftal en wordt nu gewaardeerd op zo'n €15 miljoen, hoewel hij pas in maart een verbeterd vierjarig contract bij de club tekende. Voor Feyenoord betekent dit dat ze twee jaar op rij een belangrijke middenveldpositie hebben versterkt en tegelijkertijd een enorme marktwaarde hebben opgebouwd.
"Het is voor ons geen probleem om te verkopen, want zo moet deze club functioneren", zegt Akkas. "Dit is het businessmodel." Zo overleven we, zo worden we zelfs beter. Door een deel van dit geld, of de helft ervan, opnieuw te investeren, geloven we dat we nóg betere spelers kunnen vinden.”
Dit is een aanzienlijke verbetering ten opzichte van de situatie drie jaar geleden, toen de club slechts één fulltime scout had, beperkte toegang tot data en onvoldoende videoanalyse. De totale uitgaven van de club aan scouting blijven nog steeds onder de €1 miljoen per seizoen, maar de focus is duidelijk. Akkas spreekt over het verschil tussen “zien” en “observeren”.
Hij zegt: “Scouting is in zekere zin als een levend organisme; je moet er aandacht aan besteden en het levert je de vruchten op. Dit klinkt misschien vreemd, zeker van een scout, maar ik geloof niet in goede en slechte spelers. Ik geloof in goede en slechte beslissingen op de markt, op het juiste en verkeerde moment.”
Beoordelingssysteem
“Bij het beoordelen van potentiële spelers hanteert Feyenoord een intern beoordelingssysteem. Potentiële spelers worden beoordeeld op basis van hun geschiktheid voor de club, afhankelijk van hun tactische vaardigheden, technische kwaliteiten, fysieke gesteldheid, levensstijl en mentale kracht. De club gebruikt diverse videoanalyses, live observaties en data-analyse om talent te identificeren. Vervolgens wordt er niet alleen gekeken of spelers wel of niet geschikt zijn, maar ook hoe hun carrière bij Feyenoord eruit zou kunnen zien. Daarnaast is er het persoonlijkheidsonderzoek. Scouts spreken met zaakwaarnemers, voormalige coaches, teamgenoten, leraren en zelfs lokale taxichauffeurs om een beeld van een speler te vormen. Ze volgen sociale media-profielen om aanwijzingen te vinden over de persoonlijkheid van een speler.
Akkas zegt: “Soms ga je tot het uiterste. We hebben zelfs mensen buiten hun huis gevolgd om te kijken of ze om 9 uur 's avonds de lichten uitdoen of dat ze gewoon gaan feesten. Dat zegt iets over of hij een toegewijde professional is, wat belangrijk voor ons is, vooral in een stad als Rotterdam waar veel mogelijkheden en attracties zijn. Maar het gaat ook om wat de coach wil en hij heeft een zeer veeleisende speelstijl, zowel fysiek als mentaal. Sommige spelers klagen zelfs dat je te veel moet nadenken om in dit systeem te spelen en dat je fysiek in topvorm moet zijn, als je ziet hoeveel we rennen in vergelijking met andere teams. Dus ik kan geen speler hebben die een, laten we zeggen, ‘bruisend’ privéleven heeft.”
Te Kloese en Gimenez
“Overeenkomsten worden in de eerste plaats tussen mensen gesloten, en daarom was de aanwezigheid van Te Kloese als CEO een groot voordeel bij de transfer van Giménez uit Mexico. Te Kloese werkte eerder als algemeen manager bij Los Angeles Galaxy in de MLS en was directeur jeugdvoetbal en algemeen manager bij de Mexicaanse voetbalbond. Sommige clubs hebben het moeilijk op deze markten, vooral als het gaat om het vinden van de echte zaakwaarnemer van een speler of de juiste persoon om mee te praten over een transfer.
Akkas zegt: "We konden hierin daadkrachtiger zijn omdat hij de juiste mensen kende. Traditioneel weten Europese clubs niet hoe ze moeten onderhandelen als ze naar Latijns-Amerika gaan. Ze schrikken vaak van de eerste eisen van elk team."
Te Kloese glimlacht: “Mijn vrouw komt uit Mexico en mijn kinderen zijn daar geboren. Als we ergens zijn, zegt iemand: ‘Oh, je komt uit Mexico? Dat is een mooi land. Ik ben twee keer in Cancun geweest en ik vind het Mexicaanse eten met die Nederlandse hete saus erg lekker.’ Ik denk niet dat er veel mensen zijn die meer dan drie Mexicaanse teams kunnen noemen. Ik moet zeggen dat er de afgelopen tien jaar, dankzij de Mexicaanse spelers die bij PSV en nu bij Feyenoord hebben gespeeld, veel meer respect is voor hun voetbal, vooral omdat het nationale team in 2012 de Olympische Spelen in Londen won en in 2018 Duitsland versloeg op het WK.”
In het geval van Gimenez kwam de samenwerking tussen verschillende afdelingen goed van pas. Als onderdeel van het onderzoek van Feyenoord naar de speler, onderzocht het medische en prestatieteam zijn fysieke gesteldheid en concludeerde dat zijn loopstijl niet alleen verbeterd kon worden, maar mogelijk zelfs een beperkende factor was voor zijn potentieel op het allerhoogste niveau. Het hoofd prestatieontwikkeling van de club, Leigh Egger, legt uit dat een speler gemiddeld slechts tweeënhalve minuut aan de bal is tijdens een wedstrijd. Vanuit dat perspectief wordt alles wat er zonder bal gebeurt enorm belangrijk.
Daarom analyseren Feyenoord de bewegingspatronen van hun spelers: acceleraties, deceleraties, sprints op topsnelheid, richtingsveranderingen. En dat herhalen ze vervolgens in de context van een wedstrijd. Bij Giménez werd opgemerkt dat de "controle over zijn romp en bekken" verbeterd kon worden, en in de loop van het seizoen is dat ook gebeurd.
Vandenbroucke legt uit: "We kwamen tot de conclusie dat we een paar maanden nodig hadden om hem op gang te krijgen. Arne was het daarmee eens en hij is de enige manager met wie ik ooit heb samengewerkt die dat zou doen. Het betekende dat we moesten accepteren dat we hem niet vanaf het begin van de wedstrijd konden laten spelen, omdat we de tijd nodig hadden om meer in hem te investeren zodat hij later in het seizoen zijn potentieel zou kunnen benutten."
Gimenez moest daarom geduld hebben. Hij startte slechts vijf wedstrijden voor Feyenoord vóór het WK in november – dit ondanks het feit dat hij eind augustus en begin september in vier opeenvolgende wedstrijden vijf doelpunten maakte als invaller. Dankzij het fitheidsplan van Feyenoord stond Gimenez vervolgens in de basis tijdens de laatste 20 Eredivisie- en Europa League-wedstrijden van het seizoen, waarin hij in 12 wedstrijden scoorde en topscorer werd.”
Spelersbegeleiding
“Voor Feyenoord zijn er niet alleen winsten te behalen op de transfermarkt, maar ook intern. Afgelopen zomer vertrok Malacia naar Manchester United en dit seizoen is zijn plaats ingenomen door Quilindschy Hartman, een 21-jarige jeugdspeler. Clubaanvoerder Orkun Kokcu, 22 jaar, kwam als tiener bij de club en staat deze zomer in de belangstelling van Arsenal, Tottenham en Borussia Dortmund. Alleen al in de Nederlandse competitie speelden jeugdspelers van Feyenoord dit seizoen 12.334 minuten. Om de overgang van de jeugdopleiding naar het eerste elftal te ondersteunen, en om nieuwe aanwinsten te helpen zich aan te passen, heeft de club een specialist in spelersbegeleiding in dienst.
Frank Boer begon tien jaar geleden bij de club als marketingstagiair, maar leidt nu een afdeling die zich toelegt op de pastorale zorg voor spelers. Op een willekeurige dag kan zijn taak bestaan uit het vinden van onderdak voor Paixao, een Braziliaan die bij aankomst in Europa nauwelijks Engels sprak, en de zes zaakwaarnemers die de speler vergezelden. Op een andere dag kan hij met spelers die vanuit de jeugdopleiding zijn doorgestroomd naar het eerste elftal, een aanzienlijke salarisverhoging hebben gekregen, om tafel zitten en de jongeren helpen bij het opstellen van een financieel plan of het kopen van hun eerste woning.
Boer zegt: “In de spelersbegeleiding hoor je verhalen van spelers die bellen omdat hun wifi niet werkt, of omdat ze zichzelf hebben buitengesloten van hun appartement. Maar in een breder perspectief draait het om welzijn en prestaties. Het gaat niet alleen om integratie in een nieuwe omgeving, maar ook om hoe je je voelt. Voel je je gewaardeerd?
“Neem Sinisterra, die afgelopen zomer bij Leeds United kwam. Toen hij naar Engeland ging, had hij drie jaar in Nederland gewoond, dus hij sprak al Engels. Hij had een rijbewijs. Hij wist hoe hij als professional moest leven, zelf koken en boodschappen doen. Maar toen hij hier kwam, was het de eerste keer dat hij in Europa werkte, de eerste keer zonder zijn familie, en hij had geen ervaring met immigratieprocedures. Ik voel me niet als een collega. Ik ben gewoon een van hun beste vrienden of een oudere broer die hen advies wil geven en ons netwerk wil gebruiken om hen te helpen.”
Maximaliseren van prestaties
“Achter de schermen heeft Slots aanpak specialisten binnen de club in staat gesteld om de prestaties van elke individuele speler te maximaliseren. Zijn speelstijl vereist dat spelers extreem fit zijn en de beschikbaarheid van de spelers van Feyenoord lag in elk van zijn twee seizoenen op 90 procent of hoger, terwijl ze tegelijkertijd fysiek sterker waren dan hun tegenstanders. Het medische en prestatieteam hanteert een biopsychosociale benadering, omdat zij geloven dat de biologische, psychologische en sociale ontwikkeling van atleten hand in hand moeten gaan.
Na de audit van Sportsology voerde de club direct een aantal veranderingen door, zoals de introductie van het Catapult-trainingsvest. Dit vest registreert duizenden fysieke gegevens en gebruikt deze informatie over een langere periode om de belasting van elke speler te beheersen en het risico op blessures te verminderen. Voor elke training adviseert de staf een bepaald intensiteitsniveau dat elke speler moet halen. Slot werkt hierbij samen en staat spelers toe om minder te doen tijdens een training, zodat hun specifieke belasting wordt afgestemd op de aanbevelingen.
Dit lijkt volkomen logisch, gebaseerd op de wetenschap, maar er zijn genoeg coaches die erop zouden staan dat elke speler precies hetzelfde doet. Er werden ook andere innovaties geïntroduceerd. Feyenoord nam sportpsycholoog Dan Abrahams in dienst om met de spelers en de technische staf te werken. Een van zijn uitdagingen was om het team te helpen voor het eerst sinds 2005 weer een uitwedstrijd tegen Ajax te winnen. Dit lukte met een 3-2 overwinning in maart. Wade zegt: "Het ging om de juiste mindset, hoe je tijdens wedstrijden een prestatiegerichte mentaliteit kunt behouden en hoe je als team het wedstrijdplan kunt onthouden."
Uitdagingen per speler
“De staf daagt spelers uit om verder te gaan, of het nu gaat om het verbeteren van de slaapkwaliteit of het opbouwen van spieren.
"Stel, je bent een speler bij ons," zegt Egger. "Meestal vragen we ze: 'Waar wil je naartoe?' En dat zijn meestal de vijf grote competities in Europa en nationale teams. Het uitgangspunt is dus om te horen wat hun doelen en dromen zijn. En van daaruit kunnen we alles daarop baseren. We kunnen zeggen: dit heb je ons verteld en het is nu onze taak om je aan te moedigen of te overtuigen om dingen te doen die je op dat moment eigenlijk niet wilt doen, om je te brengen waar je wilt zijn. Het zorgt ervoor dat de spelers verantwoordelijkheid nemen voor wat ze zichzelf hebben toegegeven.
"En ik heb hier nog geen speler ontmoet die zegt: 'Ja, ik ben gewoon tevreden waar ik ben en ik wil gewoon wat geld verdienen en dan stop ik'. Feyenoord is een ontwikkelingsclub en we zijn er om spelers te ontwikkelen en ze vervolgens door te verkopen." Maar voor ons team is het bijna onze taak om deze spelers een universitaire opleiding te geven voor het topvoetbal in Europa. De realiteit in het Europese voetbal is dat spelers zoveel geld verdienen dat je moet leren hoe je miljonairs motiveert, niet om nog meer geld te verdienen, maar om prijzen te blijven winnen of successen te behalen.”
De aanpak is grondig en creatief. Neem bijvoorbeeld verdediger Marcus Pedersen, van wie de staf dacht dat hij er baat bij zou hebben om agressiever te spelen, maar wel op een gecontroleerde manier. Daarom werd hij naar een kickboksschool gebracht.
Egger zegt: “Als je als atleet met andere sporten werkt, pik je kleine trucjes op die die sporten gebruiken om agressie te reguleren of de intensiteit te verhogen. Dat kan heel krachtig zijn, vooral als een speler er plezier in heeft en zelf de verschillen merkt. Ik ben ervan overtuigd dat een verandering van omgeving je soms wakker kan schudden en je harder kan laten werken. Als je jarenlang binnen dezelfde vier muren zit, is het goed om eruit te gaan, uitgedaagd te worden en stagnatie te doorbreken.” Maar je kunt de relevantie voor voetbal ook duidelijk maken door te zeggen dat het gaat om het winnen van duels op het veld, zodat er een concreet einddoel is. Het is niet zomaar iets dat we hebben bedacht.”
Bij andere jonge spelers kan de redenering eenvoudiger zijn. Egger glimlacht: “Bij vechtsporten bijvoorbeeld, hebben sommige jonge voetballers, en ook atleten in andere sporten, gewoon een klap in hun gezicht nodig, want het leven zal je waarschijnlijk op een gegeven moment een klap in je gezicht geven. Maar alles hangt samen. Dan, de sportpsycholoog, laat spelers een soort wedstrijdgezicht trekken, wat een competitieve houding is.
“Bij Marcus wilden we bijvoorbeeld dat hij zelfverzekerd en agressief was. Als hij naar de vechtsportschool gaat, zeggen ze: ‘Laat me zien dat je zelfverzekerd en agressief bent. Oké, dit was een 5 uit 10, nu wil ik een 10 uit 10 zien.’ De mensen met wie we in het kickboksen werken, leren hem dat je je nooit door iemand moet laten intimideren. Je moet altijd terugslaan. Of in het kickboksen: je incasseert nooit een trap tegen je been zonder te reageren. Anders trapt iemand je opnieuw. Dit zijn kleine lessen en misschien is er maar twee procent overdracht naar het veld die het verschil maakt. Natuurlijk willen we niet dat hij tijdens wedstrijden mensen tegen de benen trapt, maar hij kan die lessen wel meenemen en we kunnen hem voor de wedstrijden vragen om zijn competitieve blik te laten zien.”
Individuele aanpak
Andere spelers verbeterden dankzij individuele trainingsplannen. Kokcu besefte dat hij zijn explosiviteit in de eerste meters moest verbeteren om te kunnen excelleren op het middenveld van Slot. Hij installeerde een fitnessruimte thuis en deed 30 dagen lang oefeningen die specifiek op deze ontwikkeling waren gericht. "En Arne stuurde hem er constant berichtjes over en moedigde hem aan," zegt medisch directeur Vandenbroucke. Slot spreekt met empathie over de huidige generatie voetballers. Hij is niet bezoedeld door de bitterheid die zijn oudere collega's soms wel vertonen. Hij zegt: "Je kunt in het voetbal veel geld verdienen, maar de druk is veel hoger dan 10, 15 of 20 jaar geleden."
Om een collegiale sfeer te creëren, bedenken de trainers regelmatig uitdagingen. Om de hersteldagen spannender te maken, verdelen ze het team in groepen die meedoen aan quizzen terwijl ze hun oefeningen op de hometrainer doen. Egger zegt: "Ze spelen om een pot van €50 en soms schreeuwen ze 'Ik weet het antwoord!'"
Hij vervolgt: "In november hadden we een groep van tien spelers die, toen ze op het trainingscomplex aankwamen, in een zwembad moesten springen dat 10 graden Celsius of kouder was. Uitkleden en erin springen. Blootstelling aan kou heeft zo zijn voordelen. Er zijn een paar echt interessante TEDx-presentaties over, waarin wordt gezegd dat wanneer je onder een koude douche springt, alles waar je bang voor bent en wat je niet wilt doen, door je hoofd flitst. En als je erin springt, is het een metafoor voor het aanpakken van je dag of je problemen. En er zijn ook een aantal duidelijke fysiologische veranderingen.
"We hebben ook een schermtijd-uitdaging gedaan, want het is niet bevorderlijk voor je concentratie als je vastzit in een virtuele wereld terwijl je op het punt staat om fel te strijden in de echte wereld." We hadden een groep spelers die te horen kregen dat ze tweeënhalf uur per dag op hun iPhone mochten kijken. Aan het einde van de maand hebben we in een grafiek bijgehouden hoeveel ze die limiet zouden overschrijden. We hebben het ook met de staf gedaan, en de drie die het meest overschreed, moesten de rest van de groep trakteren op een etentje. Sommige jongens zaten in het begin wel twaalf uur per dag op twee telefoons. Dus als je dat doet, heb je toch zeker meer tijd over om productief te zijn, bijvoorbeeld tijdens de training of met iets anders?”
Betrokkenheid van team
“Om te laten zien hoe betrokken het team was, schetst Vandenbroucke een beeld van de sfeer in de kleedkamer vóór een wedstrijd. “Je ziet sommige spelers mediteren, anderen visualiseren op een iPad. Weer een ander kijkt zeven minuten naar David Beckham die een voorzet geeft. Een ander springt op en neer om zijn spanning te verlichten. Nog een ander doet ademhalingsoefeningen. Iedereen heeft zijn eigen ritueel dat we samen hebben bedacht. Niemand oordeelt of stelt er vragen over.”
Deze prestatiemethoden worden aangevuld door een DNA-project onder leiding van Ruben Peeters, een van de verantwoordelijken voor de prestatieverbetering. De club neemt nu meerdere keren per seizoen monsters af van de ontlasting, urine, speeksel en zweet van de spelers, met als doel meer informatie te verzamelen om sneller herstel te garanderen en blessures te voorkomen. Hij zegt: "We maken als het ware een innerlijke selfie van de spelers: hun spijsvertering, darmgezondheid en hoe sportspecifieke genen samenwerken. Want we kunnen wel alles doen wat je hebt gehoord over leefstijl, beweging of visualisatie, maar als het innerlijke niet 100% functioneert, dan zal de impact van de externe trainingen niet voldoende zijn."
“Ik kan een verhaal vertellen van mijn vorige club (over een speler) die echt goed was, maar na 70 minuten spelen altijd uitgeput was. Ik had al mijn trainingsmethoden toegepast en hem echt tot het uiterste gedreven, maar het werkte niet. Toen zijn we in contact gekomen met de Cosmo Group, die onderzoek doet naar gepersonaliseerde voeding, en zij zagen dat de interne processen niet op orde waren. Door dat te herkennen, konden we shakes ontwikkelen die aansloten op zijn individuele behoeften, waardoor hij 90 minuten kon spelen. Dat opende voor mij een nieuwe wereld.”
Duidelijk plan vastgelegd in document
Voor Feyenoord brengt deze zomer uitdagingen en kansen met zich mee. Een landstitel betekent hernieuwde interesse in hun spelers, maar het is een jonge selectie met contracten die nog aflopen, en de inkomsten uit de Champions League (Feyenoord plaatst zich automatisch voor de groepsfase) versterken hun positie. Dat geldt ook voor Slots besluit om nog drie jaar bij te tekenen. De club is van plan om hun scoutingsapparaat uit te breiden en een intern innovatie- en datalaboratorium op te zetten. De scoutingafdeling staat paraat voor het geval spelers vertrekken en heeft zelfs al verschillende shortlists opgesteld, afhankelijk van de prijs waarvoor spelers mogelijk verkocht worden.
De club heeft al een intern document van 19 pagina's klaarliggen met de doelstellingen voor volgend seizoen. Daarin staat de visie van de club beschreven – inspiratie, entertainment en verbondenheid bieden – en elke afdeling, van het commerciële team tot het eerste elftal, heeft doelstellingen en belangrijke resultaten vastgesteld waaraan deze zullen worden gemeten. De club heeft opnieuw gekeken naar spelers uit de Nederlandse Tweede Klasse.