Sfeer kun je niet afdwingen: eerst intensiteit op de mat, dan Het Legioen

"De Kuip moet weer de twaalfde man worden", luidde de oproep van trainer Robin van Persie aan Het Legioen. Een begrijpelijke en ergens ook terechte aansporing, want wie regelmatig in De Kuip komt, voelt dat het stadion niet meer vanzelfsprekend kolkt zoals voorheen. De intimiderende heksenketel die ons stadion kan zijn, ondervonde genoeg clubs in binnen- en buitenland in de laatste decennia. Van Persie verlangt terug naar die oude magie. Maar tegelijkertijd wringt er iets in zijn analyse: hij legt de nadruk bij de supporters, terwijl hij de invloed van zijn eigen speelwijze onderbelicht laat.

Van Persie schetst een romantisch beeld van zijn stadionervaring als kind, toen hij als kind Feyenoord in de Champions League zag spelen tegen Juventus, met twee goals van Julio Ricardo Cruz. Dat rauwe, intense, meeslepende gevoel dat De Kuip creëert, is voor veel supporters herkenbaar. Het mooiste stadion van Nederland kan een plek zijn waar spelers boven zichzelf uitstijgen en tegenstanders bezwijken onder de druk. Maar die sfeer ontstaat niet zomaar. Het is geen knop die supporters simpelweg omzetten, omdat een trainer dat vraagt.

"Sfeer is een wisselwerking", zei Arne Slot wel tientallen keren in zijn tijd bij Feyenoord. Het elftal op het veld en het publiek op de tribunes voeden elkaar. Wanneer spelers met hoge intensiteit spelen, duels aangaan, druk zetten en zichtbaar alles geven, slaat dat direct over op de tribunes. Het publiek reageert op energie, op strijd, op passie. Het hoeft niet eens altijd goed voetbal te zijn; inzet en beleving zijn vaak belangrijker dan perfect uitgevoerde patronen. Maar juist dát is waar het momenteel aan schort.

Slechtste drukzetters
Onder Van Persie is Feyenoord de slechtste club van Nederland als het gaat om balveroveringen in de zogeheten 'final third', het voorste deel van het veld. Het oogt vaak tam, ideeëloos en zonder organisatie in verdedigend opzicht. Als de bal dan in bezit is, ligt het tempo vaak te laag, ontbreekt de drang naar voren vaak en domineert Feyenoord nog maar zelden in wedstrijden. Lastig voor supporters om zich dan te laten meeslepen. Er gebeurt simpelweg te weinig om op te reageren. Geen lont in het kruitvat, geen uitbarstingen van vreugde of woede. Gelatenheid voert de boventoon en het publiek wordt toeschouwer, in plaats van twaalfde man.

Dat is geen verwijt aan Het Legioen, maar een logisch gevolg van wat de ploeg op de mat legt. Feyenoord-supporters zijn geen achtergrondkoor dat negentig minuten lang blind volume produceert. Gelukkig niet, want anders krijgen we hetzelfde monotone geluid dat bij veel andere clubs door middel van een megafoon en een trommel gecreëerd wordt. Fans zijn reactief. Hoe hoger de intensiteit op het veld, hoe groter de kans dat de tribunes ontploffen. Hoe vlakker het spel, hoe stiller het stadion. Logisch, toch?

Van Persie heeft dus gelijk dat De Kuip weer 'de twaalfde man' moet worden. Maar die verantwoordelijkheid ligt niet alleen bij de supporters. Sterker nog: de sleutel ligt in eerste instantie bij hemzelf en zijn ploeg. Als Feyenoord weer speelt met de agressie, het tempo en de bravoure die we de laatste jaren hebben kunnen zijn, volgt het publiek bijna vanzelf. De Kuip heeft vaak genoeg bewezen dat het geen extra zetje nodig heeft als het spel daarom vraagt.

De Klassieker
Dus Robin: investeer in goed voetbal en in druk zetten in de allerhoogste versnelling. Laat spelers risico nemen, duels opzoeken en het publiek iets geven om voor op te staan. De Kuip kan nog steeds kolken zoals vroeger. Maar dan moet er eerst weer vuur op het veld zijn. Laat zondag De Klassieker nu net op het programma staan. Een ideaal moment om die agressie eindelijk weer te laten zien op het heilige gras.