Special • Eerbetoon aan 'een aardige voetballer': Willem van Hanegem

Wie aan Feyenoord denkt, denkt automatisch aan Willem van Hanegem. Hij droeg de club en de club droeg hem. Ook in de jaren dat hij er niet was. Want er waren jaren dat hij er niet was. Jaren die hij zelf nooit gewild had. Op vrijdagavond 17 april keerde De Kromme terug op zijn vertrouwde honk voor de tiende editie van de Hand in Hand Special. En die kon natuurlijk maar één iemand gewijd zijn. 

Ieder jaar eert de redactie van Hand in Hand, het magazine van Supportersvereniging de Feijenoorder, een Feyenoorder die de club nooit is vergeten. Voor de tiende editie stond die keuze al snel vast. Boudewijn Warbroek, van De Feijenoorder, legt uit: “De tiende editie kon er maar één zijn en dat is natuurlijk Willem van Hanegem.” 

Door alles binnen te schieten 
Hij begon zijn carrière bij het Utrechtse Velox, waarna hij in de zomer van 1966 de overstap maakte naar Xerxes. Bij de stadgenoot scoorde de nummer tien maar liefst 26 keer en gaf hij vier assists. Wanneer hij wordt gevraagd naar hoe hij deze indrukwekkende cijfers neerzette, reageert hij nuchter. “Gewoon, door alles binnen te schieten.” In 1968 kwam De Kromme binnen op Zuid en Xerxes/DHC ging datzelfde jaar nog failliet. Gevraagd naar de overstap zelf, haalt hij zijn schouders op. “Ik weet me god niet hoe dat tot stand is gekomen.”  

Het gouden Feyenoord 
Al snel groeide Van Hanegem uit tot onbetwiste spil van een van de beste clubteams die Nederland ooit gekend heeft. Het gouden Feyenoord. Maar volgens hem kreeg niet iedereen de erkenning die hij verdiende. Henk Wery, die speelde als rechtsbuiten, bleef altijd onderbelicht. Terwijl hij samen met Van Hanegem medeverantwoordelijk was voor een van de meest glorieuze Feyenoord-dagen. Ze wonnen samen onder meer Europacup I in 1970 en de UEFA Cup in 1974. 

Het hart van dat team klopte op het middenveld met Wim Jansen, Willem van Hanegem en vanaf 1972 ook Theo de Jong. De diepliggende middenvelder bewandelde het pad naar Rotterdam Zuid via Blauw Wit Amsterdam en NEC. En daar kwam hij ook De Kromme tegen. Volgens hem was dat een hele andere wereld: “Toen ik naar Feyenoord kwam in 1972 keek ik daar wel tegen op”, zegt De Jong. “Er liepen daar echt fantastische spelers rond.” Het duurde niet lang voordat hij zou begrijpen waarom. 

Ik zie je bij de middenlijn 
De UEFA Cup van 1974 zou een van de mooiste avonden uit de clubgeschiedenis opleveren. Op White Hart Lane, het voormalig stadion van Tottenham Hotspur, trof Feyenoord de club uit Noord-Londen. De twee middenvelders, Theo de Jong en Willem van Hanegem scoorden. De Kromme deed het met een vrije trap die uitgroeide tot een van de meest legendarische ooit. Lex Schoenmaker speelde daarbij ook een cruciale rol. Hij bleek tegen hem gezegd te hebben: “Ik zie je wel bij de middenlijn.” Van Hanegem deed wat hij altijd deed. Maar grootsheid beschermt niemand voor altijd.

Met pijn in zijn hart 
Die vanzelfsprekendheid heeft een prijs gehad. In 1976 vertrok hij met pijn in zijn hart na een conflict met trainer Vujadin Boskov, die van 1976 tot 1978 aan het roer stond bij Feyenoord. “Ik hoorde dat de nieuwe trainer mij te lastig vond”, zegt Van Hanegem. Hij nuanceert direct, want volgens hem zat dat vooral in de mentaliteit. “Maar dat ging alleen over winnen of verliezen. Dat was het meest belangrijke.” Hij laat even een stilte vallen. “Eigenlijk had ik nooit weg willen gaan bij Feyenoord.” 

Een halfgod 
In 1981 keerde Van Hanegem terug na een omreis via AZ’67, Chicago Sting en FC Utrecht. De inmiddels 37-jarige nummer tien had een heldenstatus verworven en bleek voor Feyenoord nog altijd van cruciale waarde. Daar kwam hij de destijds 17-jarige Michel Valke tegen. Een middenvelder met dezelfde krullen en karakter. Maar Valke wil zelf niets weten van de vergelijking. “Willem was een halfgod. Om dan als 17-jarige met hem vergeleken te worden, legt een enorme druk op je schouders. Ik zag die vergelijking zelf niet.” Die overeenkomst werd nog sterker toen hij mocht debuteren in de afscheidswedstrijd van Van Hanegem in Oranje. “Op een gegeven moment legde ik de lat zo hoog voor mezelf, dat die onbereikbaar werd.” Valke moest het hebben van zijn stilistische kracht, De Kromme was de regisseur. Want ‘halfblind of niet’ Van Hanegem doorzag alles. “Behalve dan toen hij een auto dwars door de garage reed, dat was geen broodjeaapverhaal”, grapt Valke. 

Werkpaarden en sierpaarden 
Ook Jaan de Graaf was aanwezig, die Van Hanegem kent van zijn tijd bij AZ’67. Ze speelden samen in Alkmaar en daar ontstond een heuse voetbalvriendschap die uitgroeide tot boezemvrienden. De Graaf omschrijft hun band als: “Je hebt werkpaarden en sierpaarden”, zegt hij met een glimlach. Inmiddels zit De Graaf in de lekkernijen. Samen met Gerben en Jan-Hendrik, spelbepaler en rechtsbuiten van het G-team van IJsselmeervogels, overhandigde hij het allereerste exemplaar van de speciale editie onder luid applaus.  

Aardig is geweldig 
Op het podium is Van Hanegem hoe we hem kennen: droog en recht voor zijn raap met een Rotterdamse rauwheid. Gevraagd naar het seizoen 1982-’83, waarin Feyenoord tweede werd met een legendarisch team reageert hij laconiek: ”We hadden wel aardige spelers die periode.” De spreker van de avond geeft iets meer context: “Bij Van Hanegem betekent aardig: geweldig.” 

Dan wordt hem gevraagd of Feyenoord een speciaal plekje heeft in zijn hart. Van Hanegem legt de bal al snel terug bij de spreker op eigen wijze: “Ja, maar is dat zo raar dan?” Hij vervolgt: “Vooral het publiek maakt het zo speciaal. Al staan er maar tien: het was gewoon geweldig hierzo.” 

Van Hanegem kijkt de zaal in en ziet zowel bekende als onbekende gezichten. “Ik hoorde dat er mensen uit Limburg komen”, zegt hij droog. “Wat komen jullie hier eigenlijk doen?” De zaal begint te schaterlachen. En De Kromme zelf ook een beetje. 

De avond was een eerbetoon aan alles wat Van Hanegem heeft betekend voor Feyenoord. Het was een avond die bij hem paste. Ook al zou Van Hanegem dat zelf nooit toegeven. Maar dat hoeft ook niet, want dat typeert hem. Hij droeg de club jarenlang, op vrijdagavond 17 april deden we iets terug. 

1908.nl sprak tijdens het evenement met Willem van Hanegem. Deze artikelen zijn vanaf vandaag exclusief te lezen op onze website.