Op weg naar WK 2026: de ongekende machtspositie van Gianni Infantino

Met het WK van 2026 in de Verenigde Staten, Canada en Mexico in aantocht groeit de aandacht voor de man die het mondiale voetbal de afgelopen tien jaar naar zijn hand zette. In Gianni's Imperium onderzoekt NOS Sport onderzoeksjournalist Guido van Gorp hoe FIFA-president Gianni Infantino zich ontwikkelde van hervormer tot de machtigste bestuurder uit de geschiedenis van het voetbal.

Waar Infantino in 2016 aantrad als redder van een door corruptieschandalen geteisterde FIFA, klinkt inmiddels steeds vaker de vraag of hij niet juist meer macht heeft verzameld dan zijn voorganger Sepp Blatter ooit had.

FIFA op de rand van de afgrond
Toen in 2015 meerdere FIFA-bestuurders werden opgepakt tijdens een congres in Zürich, leek de wereldvoetbalbond op instorten te staan. De FBI en Zwitserse autoriteiten ontmantelden een groot deel van de top van de organisatie, terwijl de ene corruptiezaak de andere opvolgde.

Zelfs nadat Sepp Blatter aanvankelijk werd herkozen als voorzitter, bleek zijn positie uiteindelijk onhoudbaar. De FIFA moest op zoek naar een nieuwe leider die het vertrouwen in de organisatie kon herstellen. Die leider werd Gianni Infantino.

Van lotingen naar de wereldtop
Destijds was Infantino vooral bekend als secretaris-generaal van de UEFA en als het gezicht van de Champions League-lotingen. Tijdens zijn campagne beloofde hij een transparantere en democratischere FIFA.

Veel bonden geloofden in zijn plannen. Ook de KNVB stemde in 2016 voor de Zwitser, vanuit de overtuiging dat hij de hervormingen zou doorvoeren die na alle schandalen noodzakelijk waren. Infantino trok de wereld over, sprak met meer dan honderd bonden en presenteerde zichzelf als de kandidaat die de FIFA weer geloofwaardig moest maken.

De bestuurder in plaats van de voetballer
In zijn geboortestreek Brigue, in Zwitserland, stond Infantino al vroeg bekend als iemand die liever organiseerde dan schitterde op het veld. Als zoon van Italiaanse immigranten droomde hij van een carrière als voetballer, maar ontdekte al snel dat zijn talenten ergens anders lagen. Terwijl anderen op het veld de aandacht opeisten, hield Infantino zich steeds vaker bezig met het besturen van zijn club. Volgens familieleden zat die drang om te organiseren er al op jonge leeftijd in. Eigenschappen die hem uiteindelijk naar de top van de voetbalwereld brachten.

Eenmaal aan de macht begreep Infantino dat de FIFA een nieuw gezicht nodig had. Voormalige wereldsterren als Ronaldo, Maradona, Buffon, Maldini, Del Piero, Clarence Seedorf en Marco van Basten werden regelmatig betrokken bij evenementen en campagnes van de wereldvoetbalbond.

Door zich te omringen met de grootste namen uit het voetbal profiteerde de FIFA van hun populariteit en geloofwaardigheid. De sterren werden op hun beurt onderdeel van het internationale netwerk dat rondom de FIFA ontstond.

De macht groeit
Gaandeweg veranderde ook de manier waarop de FIFA werd bestuurd. Belangrijke statutenwijzigingen werden soms vlak voor stemmingen ingebracht, terwijl kritische geluiden steeds minder zichtbaar werden. Ook de regels rond presidentsverkiezingen veranderden, waardoor een voorzitter zonder tegenkandidaat per acclamatie kon worden verkozen.

Critici zagen daarin een teken dat de macht steeds verder werd gecentraliseerd. Voormalig KNVB-directeur Bert van Oostveen noemt verschillende momenten waarop de koers begon af te wijken van de hervormingen die in 2016 waren beloofd.

Loyaliteit door miljarden
Tegelijkertijd groeide de FIFA financieel harder dan ooit. Onder Infantino namen de inkomsten uit televisierechten, sponsoring, hospitality en commerciële activiteiten explosief toe. Het WK werd uitgebreid van 32 naar 48 landen en steeds meer toernooien werden toegevoegd aan de internationale kalender.

De extra inkomsten vloeiden vervolgens terug naar de nationale bonden. Wereldwijd ontvingen voetbalorganisaties miljoenen euro's aan steun en investeringen.

Volgens Van Gorp schuilt daarin een belangrijk onderdeel van Infantino's succes. Hoe meer geld de FIFA verdeelt, hoe afhankelijker bonden worden van de organisatie. Loyaliteit wordt daarmee een logisch gevolg.

Qatar als keerpunt
Het WK van 2022 in Qatar liet misschien wel het duidelijkst zien hoe Infantino opereert. Terwijl in Europa de kritiek op mensenrechten en arbeidsomstandigheden groeide, koos de FIFA-president openlijk de zijde van de organisatie van het toernooi. Zijn inmiddels beroemde toespraak voorafgaand aan het WK zorgde wereldwijd voor discussie.

Voor veel waarnemers markeerde Qatar het moment waarop duidelijk werd dat de invloed van traditionele Europese voetbalmachten binnen de FIFA was afgenomen.

De blik op 2026
Met het WK van 2026 staat opnieuw een recordtoernooi voor de deur. Nog nooit deden zoveel landen mee aan een wereldkampioenschap en nog nooit waren de commerciële belangen zo groot. Voor Infantino vormt het toernooi de volgende stap in zijn visie op het mondiale voetbal: groter, internationaler en winstgevender dan ooit tevoren.

Ondertussen blijft de discussie bestaan over de manier waarop hij zijn macht heeft opgebouwd. Waar de één hem ziet als de bestuurder die de FIFA financieel sterker maakte dan ooit, zien anderen een leider die steeds minder tegenspraak duldt.

Eén ding lijkt echter onomstreden: met het WK van 2026 in aantocht is er binnen het internationale voetbal niemand invloedrijker dan Gianni Infantino. Bekijk hieronder de video van Nieuwsuur. Op Spotify is de podcast Gianni's Imperium hier te beluisteren.