Waarom de transfermarkt bijna nooit doet wat je verwacht

De winterse transferwindow is alweer van start. Een intense periode. Niet alleen voor clubs en spelers, maar zeker ook voor supporters. Want komt die noodzakelijke versterking aan de bovenkant nou wel of niet? En houden we de sterkhouders binnenboord? Toch maar af en toe even kijken of er nog nieuws is. Een keer of vijftig per dag, als de spanning oploopt. Maar hoe werkt het nou?

Een transfer van een speler is een complexe transactie. Zoals bij elke zakelijke overeenkomst begint het bij een wens van een koper en een verkoper. Plat gezegd: de een wil ergens vanaf, de ander wil het hebben. Denk maar eens aan de verkoop van een huis: de koper is op zoek en heeft interesse in de aangeboden woning, terwijl de verkoper juist voornemens is om elders te gaan wonen en daarmee het huis graag van de hand wil doen. En voor beide partijen geldt: tegen de juiste voorwaarden natuurlijk, waarbij prijs vaak de belangrijkste is.

Een speler is geen huis
Maar de transfer van een voetbalspeler is nog net een tikkie complexer. Waarom? Omdat bij een transfer een derde partij nadrukkelijk betrokken is: de speler zelf. En dat zorgt voor een heel eigen dynamiek. Een huis heeft niet zoveel te zeggen over wie het bewoont. Een speler heeft zelf natuurlijk wel degelijk een cruciale rol bij een transfer. De entourage van de speler kan het nog moeilijker maken. Denk daarbij niet alleen aan de zaakwaarnemer en zijn belangen, maar ook aan het gezin, de familie of zelfs de vrienden van een speler.

Schaken op drie borden
Voordat een transfer tot stand komt moeten er dus drie belangen met elkaar in de pas lopen, waarbij elk van de drie partijen mogelijke onderhandelpunten heeft met elk van de andere twee. Soms leidt dat tot drie onderhandelingen die parallel lopen, in plaats van eentje. Niet alleen tussen de clubs zoals bij de koper en verkoper van een huis, maar ook tussen de speler en elk van beide clubs. Denk aan de transfer bij Milambo, waar de eerste insteek van Feyenoord was om hem aan boord te houden. Zij hadden dus een aanbod en een sportief plan, maar tegelijkertijd praatten Milambo zelf en Feyenoord ook met Brentford. Wat willen de partijen? Hoe ver willen we gaan? Welke ruimte ligt daar?

Het gaat dus om overlap in de belangen van:
 1. de verkopende club
 2. de kopende club
 3. de speler plus omgeving

Een ander element dat de transfer van een speler anders maakt dan een gewone zakelijke transactie, is het feit dat er heel strikte regels zijn voor een transfer. Een praktisch maar bepalend punt daarbij is in elk geval: de transferwindow. Een transfer mag alleen in bepaalde perioden plaatsvinden. Dus als een speler niet voor de exacte deadline op de voorgeschreven manier is ingeschreven bij de nieuwe club en alle formaliteiten zijn vervuld, dan gaat de transfer niet door. Helaas, u bent een minuut te laat. Rien ne va plus.

Football Manager 2.0
Voor supporters is het niet altijd makkelijk of überhaupt mogelijk om te doorzien welk spel en welke activiteiten zich op de achtergrond afspelen. Om te beginnen is er over het algemeen maar heel weinig informatie. Vaak, maar niet altijd, hebben partijen belang bij het stilhouden van een mogelijke transfer tot er een akkoord is bereikt. Verder is het vooral voor de ervaren Football Manager spelers niet altijd goed te begrijpen waarom de club niet gewoon die of die speler haalt. Alsof je online een speler kunt aanklikken alsof het een pizza is, je fee kunt invullen en plop: een half uur later op het trainingsveld. Dat gaat uit van de gedachte dat een van de partijen eenzijdig kan beslissen, en dat is hoogst zelden het geval. Integendeel dus.

De macht van alternatieven
Zowel de transferdynamiek als de timing zijn heel bepalend bij het tot stand komen van een transfer. Bij dat eerste gaat het vooral om de vraag die elke koper en elke verkoper zich altijd bewust of onbewust stelt: welke realistische alternatieven zijn voorhanden? Denk nog maar eens terug aan het huizenvoorbeeld. Als koper maak je een wensenlijstje en stel je een budget vast. Hoeveel meter, locatie, hoeveel kamers, tuintje of terras, parkeren, staat van onderhoud en of het er een beetje aardig uitziet. En dan het budget: hoeveel wil je uitgeven en hoever kun je maximaal gaan als je tegen een droompaleis aanloopt? De verkoper kijkt vooral naar hoeveel mensen waarschijnlijk interesse hebben, hoever je dan kunt gaan met je vraagprijs en wat de beste manier is om tot goede voorwaarden te komen. Oftewel: iedereen vergelijkt continu welke alternatieve opties je hebt, in hoeverre een bepaald object voldoet en hoe ver je dan bereid bent te gaan.

Gegokt en verloren
Bij spelers werkt het in feite net zo, maar dan dus complexer omdat er niet één maar drie relaties zijn. Denk aan de interesse van Feyenoord voor Romulo van Götzepe. Feyenoord wilde hem graag hebben, maar de verkopende club wilde liever een hogere transfervergoeding ontvangen dan Feyenoord bereid was te bieden en dacht dat dat een realistische optie zou zijn, gezien de interesse van andere clubs. Die inschatting bleek uiteindelijk gegrond, toen hij naar RB Leipzig vertrok voor een fee van maar liefst 25 miljoen, een bedrag dat Feyenoord nooit had kunnen of willen betalen.

Maar een club kan zijn hand ook overspelen. Denk aan Willem II, die toch wel aan een vraagprijs van € 4 à € 4,5 miljoen dacht voor Ringo Meerveld. Feyenoord vond dat veel te veel en besloot al snel door te schakelen, zoals dat dan heet. Uiteindelijk bleek niemand bereid de vraagprijs te betalen. Na de degradatie van Willem II moest die club hem alsnog laten gaan en kreeg het slechts € 1,5 miljoen van Heerenveen. Gegokt en verloren.

Wie heeft de beste glazen bol?
Welke realistische opties zijn beschikbaar? Het is niet altijd een vraag die eenduidig te beantwoorden is. Het vraagt namelijk een inschatting van hoe de window zich gaat ontwikkelen, voor beide clubs en voor de speler. Zo was er vorig voorjaar al vroeg interesse voor David Hancko van het Saudische Al Nassr. Feyenoord had het vertrek van de sterkhouder al ingecalculeerd en was conform de wens van de speler bereid mee te werken. Voor Feyenoord als opleidingsclub, ergens in het midden van de voetbalvoedselketen, leek het een ideaal moment om de Slovaak te verkopen. Goede contractduur, qua leeftijd op de top van zijn kunnen, bewezen kwaliteiten op het hoogste niveau en met een bizar vermogen om heel erg veel minuten te maken.

Voor Hancko zelf en zijn gezin was het ook een erg aanlokkelijk perspectief. Vooral financieel. Het zou concreet betekenen dat hij zichzelf en de drie generaties na hem in twee jaar tijd financieel onafhankelijk zou kunnen spelen. Daarna zou dan altijd nog de keuze hebben terug te keren naar de Europese subtop, 30 lentes jong. En met een heel jong kind en eentje op komst ben je toch al redelijk beperkt in je bewegingsvrijheid, kan hij gedacht hebben. Het maakt een peuter niet uit waar een zandbak staat.

Afhankelijkheid van de Saudi’s
Het Hancko voorbeeld laat zien hoe de belangen van een van de drie partijen de hele dynamiek overhoop kunnen halen. Bestuurlijke onrust bij de Saudi’s blies de deal uiteindelijk op. Voor Feyenoord een hard gelag: de hoge transferfee en niet te onderschatten goede betalingstermijnen zouden Feyenoord vroeg in de window de financiële zekerheid geven om zelf de transfermarkt op te gaan. Het liep dus anders, omdat de bevestiging uitbleef en Feyenoord daardoor niet echt kon doorpakken. Voor een club als Feyenoord kan het wel of niet doorgaan van een toptransfer vroeg in de window een cruciale rol spelen bij de verdere mogelijkheden. Al was het maar omdat de financiële risico’s anders te groot worden.

Timing is alles
De timing speelt dus ook een zeer grote rol. Als verkopende club kun je belang hebben bij een vroege transfer, maar soms ook juist bij een late transfer. Denk aan het geval waarin een speler niet per se weg hoeft of wil, die speler goed in de markt ligt en verschillende geïnteresseerde clubs heeft, liefst met veel budget en weinig realistische alternatieven. Dan kan Feyenoord als verkopende club hopen op een offer we can’t refuse, of de speler gewoon nog een jaartje houden.

Qua timing is het soms net als met vliegtickets. Ergens is er een ideaal moment qua prijs, alleen weet je dat altijd pas achteraf. Koper en verkoper maken daar een zo goed mogelijke inschatting van. En aan het einde van de rit is de prijs of heel hoog, bij veel vraag en weinig opties voor de kopers, of heel laag, bijvoorbeeld als de verkoper er echt nog vanaf wil of moet en de meeste clubs al uitgeshopt zijn.

Een zeldzaam buitenkansje
Denk in dat laatste geval aan de transfer van Oussama Targhalline. Feyenoord wilde hem graag binnenhalen, maar zag de transfer niet als strikt noodzakelijk. Le Havre moest om financiële redenen nog een transfer afronden en stond dus onder druk. En zo kon het gebeuren dat Feyenoord Targhalline op de valreep voor het sluiten van de window nog binnenhaalde. Tegen een fee van € 450.000 voor een speler met een marktwaarde van op dat moment 3 miljoen. Le Havre had hem transfervrij overgenomen, dus kon wel degelijk een transferresultaat laten zien. Iedereen blij.

Een verdere blik achter de schermen
Het doel van dit artikel is niet om een volledig overzicht te geven van alle factoren die relevant zijn bij een transfer of van alle mogelijke scenario’s. Daar zou je een goed boek over kunnen volschrijven. Het doel is om enig inzicht te geven in de enorme complexiteit van de transfer van een speler. Dat komt met name door het feit dat er drie partijen zijn, waaronder een speler met entourage, en dat de timing en andere formaliteiten een erg grote rol spelen door de gereguleerde context.

In volgende artikelen vind je meer achtergronden over de financiële en juridische aspecten en over het perspectief van een speler en de rol van zaakwaarnemers daarin.

Laten we hopen dat Feyenoord deze window goed doorkomt. De club zal zich terughoudend opstellen op de transfermarkt, nu de financiële prioriteiten elders liggen. Maar wellicht dat we toch een aantal gerichte versterkingen, al is het maar huur, mogen verwelkomen.